Geyve’de Salça Sezonu Açıldı, Kışlık Salça Yapımı Başladı

Geyve’de Salça Sezonu Açıldı, Kışlık Salça Yapımı Başladı.

GEYVE’DE KIŞLIK SALÇA MESAİSİ BAŞLADI: MAHALLELERDE TATLI TELAŞ! SAKARYA – Geyve / Yöresi Haber Kanalı Sakarya’nın Verimli Topraklarıyla Ünlü Geyve İlçesinde, Kış Kazırlıklarının En Önemli Aşamalarından Biri Olan Geleneksel Ev Salçası Yapım Sezonu Açıldı.

Hava Sıcaklıklarının Mevsim Normallerinde Seyrettiği Bu Günlerde, İlçenin Ova Köylerinde Yetiştirilen Etli Domatesler ve Kapya Biberler Tezgahlarda ve Tarlalarda Salçalık Olarak Yerini Aldı. İlçe Merkezi Başta Olmak Üzere Alifuatpaşa, Bayat, Eşme, Doğantepe ve Çevre Mahallelerde (köylerde) Evlerin Bahçelerinden Odun Ateşi Dumanları Yükselmeye Başladı. Geyveli ev Hanımları ve Üreticiler, Kış Aylarında Sabah Kahvaltılarında ve Akşam Yemeklerinde Tüketecekleri Doğal Salçaları Hazırlamak İçin Hummalı ,Bir Çalışmaya Girişti.

Geyve’de kışlık salça yapımı, ilçenin verimli ovalarında yetişen meşhur tarla domateslerinin ağustos ve eylül aylarında bollaşmasıyla başlayan, mahallelerde imece usulü sürdürülen köklü bir gelenektir. Geyve usulü geleneksel salça, tarladan taze toplanan etli domateslerin kazanlarda odun ateşinde kaynatılması veya güneşte koyulaştırılmasıyla hazırlanır.
Geyve’nin geleneksel yöntemleriyle adım adım salça yapım süreci ve püf noktaları aşağıda yer almaktadır.

Geyve Usulü Ev Salçası Nasıl Yapılır? Olgunlaştırma ve Yıkama: Geyve tarlalarından kasalarla alınan domatesler, iyice olgunlaşması için güneşte 1-2 gün bekletilir. Ardından çamur ve çürüklerinden arındırılmak üzere büyük leğenlerde tek tek yıkanır. Parçalama ve Bekletme: Yıkanan domatesler akşamdan büyük parçalar halinde kesilir. Büyük kazanların veya fıçıların içinde sabaha kadar bekletilerek hafifçe yumuşaması sağlanır. Püre Haline Getirme (Çekme): İyice eriyen ve yumuşayan domatesler, özel salça makinelerinden (veya süzgeçlerden) geçirilerek kabuk ve çekirdeklerinden tamamen ayrıştırılır. Geride pürüzsüz bir domates suyu ve püresi kalır. Kazanlarda Pişirme (Odun Ateşi): Elde edilen domates suyu, bahçelerde kurulan büyük salça kazanlarına alınır. Odun ateşinde, dibi tutmaması için sürekli karıştırılarak suyu çekilinceye kadar saatlerce kaynatılır
Tuzlama ve Kıvam Alma: Salça koyulaşmaya başladığında koruyuculuğunu sağlamak için kaya tuzu eklenir. Suyu tamamen kaçıp kaşığın arkasında duracak kıvama geldiğinde ateşten alınır. Sıcak Vakumlama: Hazırlanan sıcak salça temiz cam kavanozlara doldurulur, ağzı sıkıca kapatılarak ters çevrilir ve kendi sıcaklığıyla vakumlanması sağlanır. Bu sayede kış boyu bozulmadan saklanabilir.

Salça Yapımının Önemli Püf Noktaları Malzeme Seçimi: Geyve’nin yerli tarla domatesleri etli ve sulu yapısıyla salça için en ideal çeşittir. İsteğe göre içerisine renk ve tat vermesi için kırmızı kapya biber de karıştırılabilir. Kaya Tuzu Kullanımı: Salçanın kış boyu küflenmemesi ve bozulmaması için mutlaka kalın kaya tuzu (turşuluk tuz) kullanılmalıdır. Güneşleme Alternatifi: Kazanlarda bir süre kaynatılan salça, tamamen ateşte koyulaştırılmak yerine geniş tepsilere dökülerek birkaç gün Geyve güneşi altında bekletilerek de çektirilebilir. Güneşte kurutulan salça daha kırmızı ve yoğun bir aromaya sahip olur. Verim Oranı: Geleneksel tariflerde ortalama 5-6 kilo domatesten 1 kilo yoğun ev salçası elde edilir. Ortalama bir Geyveli aile kışlık gıda takviyesi olarak yıllık 15-20 kilo salça hazırlar.

İmece Usulü Dayanışma Geri Döndü Fabrikasyon ürünler yerine tamamen organik ve katkısız el yapımı salçayı tercih eden bölge halkı, eski gelenekleri yaşatarak imece usulüyle birbirine yardım ediyor. Komşuların bir araya gelerek tonlarca domatesi işlediği bu zahmetli süreçte yardımlaşma ön plana çıkıyor.

Kasası Bölge Tezgâhlarında Alıcı Buluyor Geyve tarlalarından taze toplanan ve salça yapımı için özel olarak seçilen etli domateslerin kasası yerel pazarlarda yoğun ilgi görüyor. Vatandaşlar, fiyatların ekonomik açıdan en uygun olduğu bu dönemi kaçırmamak için pazarlara akın ediyor. Zahmetli Yolculuk: Tarladan Kavanoza Geyve usulü geleneksel salçanın yapım aşamaları ise adeta bir zanaat gibi işleniyor: Olgunlaştırma ve Yıkama: Tarladan getirilen salçalık domatesler güneşte 1-2 gün bekletilerek iyice olgunlaşıyor, ardından çamur ve çürüklerinden arındırılmak üzere titizlikle tek tek yıkanıyor. Parçalama ve Yumuşama: Dörde bölünen domatesler büyük kaplarda sabaha kadar bekletilerek kendi suyunu salması sağlanıyor. Pişirme ve Çekme: Sabahın erken saatlerinde odun ateşindeki dev kazanlara alınan domatesler, kabuklarından ayrılıncaya kadar kaynatılıyor ve ardından özel çekme makinelerinden geçirilerek püre haline getiriliyor.

Vakumlama: Saatlerce kaynatılarak suyu uçurulan ve koyu bir macun kıvamına gelen organik salçalar, sıcakken kavanozlara doldurulup kapakları ters çevrilerek vakumlanıyor ve kilerlerdeki yerini alıyor.

Geyve genelinde eylül ayının ortalarına kadar sürmesi beklenen salça mesaisi, hem aile ekonomisine katkı sağlıyor hem de kültürel bir mirası geleceğe taşıyor.